Een paradijs voor betaalbare zoete wijnen van wereldniveau

Burgenland – Neusiedlersee

Neusiedlersee is het grootste binnenmeer van Europa (36 km lang), ook al is het meer maar maximum 2 meter diep. Het ligt in de meest oostelijke punt van Oostenrijk tegen de Hongaarse grens. Een klein deel van het meer hoort bovendien bij Hongarije. Klimatologisch is dit het warmste gebied van Oostenrijk met tevens het meest aantal zonuren. Het is een Pannonisch klimaat met zeer koude winters (tot -25°C) en hete, vaak droge zomers(+40°C). Gemiddeld valt er slechts 500 mm water per jaar. We spreken van Neusiedlersee-Hügelland dat op de linkerover (westen) van het meer ligt en tegen het Leithagebergte aanleunt. De rechteroever (oosten) noemt dan gelijknamig Neusiedlersee. Het noordelijke gebied hiervan rond Golz is meer bekend voor de rode wijnen, het zuidelijke deel is dan weer wereldberoemd voor witte, zoete wijnen. Reden zijn de talloze kleine meertjes of noem het vaak maar poelen, die aan de grens met het grote meer liggen. Het zorgt er voor een veel hogere vochtigheid waarin botrytis optimaal gedijt.

De bodem bestaat uit zand, löss, leem en kiezel. Daartussenin liggen zeer veel kleine zoutbankjes, waar wijnstokken niet gedijen. De vegetatieve cyclus voor de druiven duurt in het zuiden tot 250 dagen, dit is 2 tot 3 weken langer dan normaal. De reden is weeral het grote meer en de kleine meertjes. De temperaturen dalen 's nachts sterk in de late zomer en herfst, wat een vertraagde rijping geeft. Het voordeel is dan weer de mist die hierdoor 's morgens ontstaat. Deze mist is onontbeerlijk om Botrytis Cinerea wijnen te maken. Botrytis Cinerea is een edelschimmel die veroorzaakt wordt door de vochtige lucht die 's morgens op de druiven komt te zitten. In de latere voormiddag brandt de zon door de mist en brengt ze warmte. De edelschimmel komt zodoende tot optimale ontwikkeling. Andere wereldberoemde regio's voor dit fenomeen zijn Sauternes (Frankrijk), Moezel (Duitsland) en Tokay (Hongarije). Nergens ter wereld gaat het echter zo makkelijk als in het zuiden van Neusiedelersee. Dit gebied is dan ook een paradijs voor betaalbare, zoete wijnen van wereldniveau.

Weingut Angerhof- Tschida

Hans Tschida is een autodidact. Van opleiding was hij timmerman. Hij trouwde met Lisa, dochter van het kleine wijnbedrijf Angerhof, en besloot om wijnmaker te worden. In 1982 nam hij samen met zijn vrouw het 6 ha grote domein over. Het was zwaar, vertelt hij ons. Je hebt 10 jaar nodig om een bedrijf goed te laten functioneren en ervaring op te doen. In 1988 was het zover en vulde Hans zijn eerste eigen wijnen af. 1993 was zijn eerste grote jaargang. De buitenlandse pers was onder de indruk van de 'Trockenbeerenauslese' wijnen. Van toen af ging het enkel crescendo en nu behoort hij bij de 10 beste zoete wijnmakers ter wereld. Momenteel is het bedrijf in Illmitz 20 ha groot. Alle wijngaarden hebben een topligging in het nationaal natuurpark Seewinkel (een vogelparadijs). De aanplant bestaat uit Welschriesling, Sämling (Scheurebe), Muskat Ottonel, Traminer, Chardonnay, Weisburgunder (Pinot Blanc). Alles wordt gebruikt om zoete wijn te maken. Met succes wordt er nu ook gewerkt met de blauwe varianten Zweigelt en Cabernet Sauvignon. De rode wijnen behoren intussen al bij de betere van Oostenrijk.

In de vernieuwde kelders heeft Hans geïnvesteerd in topmateriaal. Hij kiest voor inoxvaten om zijn druiven zeer langzaam, temperatuurgecontroleerd te vergisten. Enkel de rode wijnen en Trockenbeerenauslese wijnen krijgen nadien een rijping in Franse eikenhouten vaten. In de kelder werkt alles heel simpel, het belangrijkste werk zit hem dan ook in de wijngaarden. Hans werkt conventioneel, maar beperkt het spuiten tot een absoluut minimum. Het streven naar de verschillende 'rijpheidsniveaus' is voorwaar geen sinecure. Het vraagt een opperste staat van alertheid doorheen de hele vegetatieve cyclus. De vogels vormen vaak een groot probleem. Zij houden uiteraard ook heel erg van de rijpe, zoete druiven. Er moeten daarom telkens netten gespannen worden over de rijen wijnstokken. Hans is een heel rustig iemand, die zich volledig concentreert op het maken van zoete wijnen. Hij streeft naar slanke op fruit dragende zoete wijnen met ragfijne zuren en wenst het karakter van de druif te behouden. Zelfs in de TBA is de druif verbluffend goed herkenbaar.

In 2005 bezochten we Hans Tschida en zijn wijngaarden, hij maakte diepe indruk met al zijn wijnen. Op Prowein volgden we hem nog 3 jaargangen. De tijd leek ons nu rijp om van start te gaan met deze visionaire wijnmaker en zijn briljante serie wijnen.

De verschillende rijpheids niveaus

• Spätlese
  Noem dit een late, optimaal rijpe oogst, waar nog geen edelschimmel of uitdroging bij is. De wijnen krijgen hierdoor een fris, fruitig karakter met een fijne zoettoets. Ze zijn meestal ook laag in alcohol, om zodoende wat restsuiker te hebben.
• Auslese
  De druiven worden hier veel later geoogst (vendanges tardives), zijn dus veel rijper en hebben soms een voorzichtige aanzet van botrytis. Het natuurlijke suikergehalte van de druiven is dus hoger. Het is een zoete wijn met meer restsuiker en rijpere, diepere geuren en smaken.
• Beerenauslese
  Vanaf hier begint het grote werk voor de echte , complexe zoete wijnen. De laat geoogste druiven (oktober, november) zijn gedeeltelijk aangetast door botrytis. Het sap bevat weer een hoger suikergehalte. Het frisse fruit maakt plaats voor diepgang en karakter.
• Trockenbeerenauslese (TBA)
  Om gebotrytiseerde wijnen te maken is het van levensbelang het oogstmoment perfect te bepalen. Zoet, zuur en vrucht moeten in een perfecte balans zitten. Noem dit werkje rustig 'Fingerspitzengefühl'. De oogst gebeurt laat in het jaar, soms tot december en veelal in meerdere fasen. In sommige jaren gaat men tot 5 keer de wijngaard in om te oogsten. Enkel de totaal aangetaste trossen worden geoogst. In minder goede jaren zal men tros per tros bekijken en de beste delen eruit knippen. Soms kan je zelfs zeggen dat er druif per druif geselecteerd wordt. Het zijn wijnen die soms goed kunnen rijpen in nieuw eikenvaten. Dit is de topliga als het over zoete wijnen gaat: het 'nec plus ultra'.
• Schilfwein
  De druiven met dikkere pellen (Traminer, Muskat-Ottonel, Zweigelt) worden eveneens gebruikt om 'Schilfwein' te maken. De gezonde, rijpe druiven worden begin oktober geoogst. Deze druiven worden in een dichte plastiekoverspanning (soort serre) voor minstens 2 maanden te drogen gelegd op stromatten. De dichte maar geventileerde overspanning is nodig om vogels, wespen en vliegen weg te houden, maar ook om de zonnewarmte vast te houden. In verschillende etages liggende trossen schouder aan schouder in de warme, droge lucht. De geur van de druiven wordt in deze periode een bedwelmende geur van rozijnen. Als de druiven rozijnen geworden zijn worden ze geperst. Het weinige sap is uiteraard zeer zoet. De wijn laat men meestal verschillende jaren rijpen op oude eikenvaten alvorens ze in verkoop gaan.

Zoete wijnen? Dat interesseert me niet!

Misschien toch even lezen

Waarom zoete wijnen in ons assortiment nemen als de tendens duidelijk zegt dat men geen zoete wijnen meer wil? Wie beweert dat we niet graag zoet hebben? Onzin, want we hebben met zijn allen nog nooit zoveel suikers p.p. verbruikt als anno 2008.

We hebben dankzij onze ervaring om met mensen te kunnen proeven, duidelijk gemerkt dat bijna iedereen graag zoet heeft. Mensen die vragen naar droge wijnen en uitdrukkelijk zeggen dat ze niet van zoet houden, laten we wel eens een complexe halfdroge wijn proeven. Het is wonderbaarlijk dat vaak diezelfde mensen dit dan zeer lekker vinden. Zoet is dus een smaak, die we instinctief graag hebben. De meeste mensen hebben zelfs hun eerste wijnstapjes gezet met zoete wijn. Zeker de jongste generaties zijn opgegroeid met zoete smaken (frisdranken, snoep, zelfs in eten wordt veel suiker toegevoegd). Wist je dat ons gemiddeld suikerverbruik p.p. op goed 30 jaar is gestegen van ongeveer 20 kg naar bijna 40 kg. Dit is alarmerend!!! Zoet bevat calorieën en geeft dus energie. Jammer genoeg verbruiken we met ons allen minder en minder calorieën en worden we door het teveel aan suikers dik. Dit hebben we niet graag en daarom proberen veel mensen zoet te vermijden. Een zéér gezonde en goede keuze! Toch hebben we iedere dag suiker nodig om gezond te functioneren. Suikers uit frisdranken, kunstmatige snoep, suiker in het eten en zeker chemische suikers zijn te mijden (het zou beter gezegd verboden moeten worden). Fruit daarentegen geeft ons gezonde, natuurlijke suikers. Het zoet van een gezonde, goede wijn bevat eveneens een natuurlijke vruchtensuiker en is daarom in kleine hoeveelheden absoluut tolereerbaar. Gevoelsmatig vinden we het bijna allemaal lekker, we geven het alleen niet graag toe. Laat dus maar komen dat klein glaasje zoet tussendoor, als je even behoefte hebt aan suikers. Het is zoveel gezonder dan een frisdrank of een zoete snack. Let wel op want er zijn massa's aangezoete, goedkope wijnen op de markt, deze zijn eveneens absoluut te mijden!

De grote uitdaging voor zoete wijnen ligt bij de gastronomie. We zijn ervan overtuigd dat restaurants, die bij het dessert een klein glaasje aangepaste zoete wijn serveren, algemene goedkeuring krijgen van hun cliënteel. Als je de prijs voor een klein glas berekent hoeft het zelfs niet duur te zijn. Bovendien hoef je geen schrik te hebben om een flesje goede zoete wijn 2 tot 3 weken open te hebben. Ze verliezen nauwelijks van hun kwaliteit.

Dit is dan ook een oproep voor onze restaurants: probeer het eens, je zal versteld staan van de positieve reacties. Voor ons particulier cliënteel hebben we dan de oproep: vraag ernaar in de restaurants. Als er veel vraag is gaat men vanzelf wel ingaan op de wensen.

Zoete wijnen horen niet voor niets bij de grootste wijnen ter wereld, daar is iedere wijnliefhebber het over eens, maar men moet ze wel drinken, liefst af en toe een klein glaasje op het juiste moment.